Van PCCC Shinyi cần được kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ ra sao?

Van PCCC là bộ phận kiểm soát dòng nước trong hệ thống chữa cháy. Nếu van bị đóng nhầm, kẹt, rò rỉ hoặc tín hiệu giám sát không hoạt động, nước có thể không đến được đầu phun và họng chữa cháy khi xảy ra sự cố.

Van PCCC Shinyi cần được kiểm tra định kỳ về trạng thái đóng mở, độ kín, tín hiệu giám sát, khả năng thao tác và tình trạng kết nối. Tần suất thực hiện phải tuân theo hồ sơ thiết kế, hướng dẫn của nhà sản xuất và quy định PCCC đang áp dụng tại công trình.

Bạn có thể tham khảo các dòng Van Shinyi chính hãng sử dụng cho hệ thống PCCC, cấp nước, phòng bơm và công trình hạ tầng.

Vì sao van PCCC cần được kiểm tra định kỳ?

Van PCCC có thể ít được thao tác trong quá trình sử dụng thông thường nhưng phải hoạt động chính xác khi xảy ra cháy. Thời gian không sử dụng kéo dài có thể làm cặn tích tụ, trục van khô, gioăng lão hóa hoặc bộ truyền động bị kẹt.

Kiểm tra định kỳ giúp:

• Phát hiện van bị đóng nhầm.
• Xác nhận van đang ở đúng vị trí vận hành.
• Phát hiện rò rỉ tại thân và mặt bích.
• Kiểm tra tín hiệu giám sát đóng mở.
• Hạn chế van bị kẹt do lâu không thao tác.
• Phát hiện ăn mòn và hư hỏng bên ngoài.
• Kiểm tra biển tên và ký hiệu van.
• Bảo đảm đường nước chữa cháy luôn sẵn sàng.
• Giảm nguy cơ sự cố khi kiểm định hệ thống.
• Có dữ liệu theo dõi tình trạng thiết bị.

Van nhìn bên ngoài còn mới chưa có nghĩa là cơ cấu bên trong vẫn hoạt động bình thường.

Những loại van Shinyi thường gặp trong hệ thống PCCC

Mỗi loại van có chức năng khác nhau nên nội dung kiểm tra cũng không hoàn toàn giống nhau.

Các thiết bị thường gặp gồm:

• Van cổng ty chìm.
• Van cổng ty nổi OS&Y.
• Van cổng kèm công tắc giám sát.
• Van bướm kèm tín hiệu.
• Van một chiều.
• Van báo động.
• Van xả tràn.
• Van giảm áp.
• Van an toàn hoặc van xả áp.
• Van xả khí.
• Y lọc.
• Rọ bơm.
• Trụ cứu hỏa và các van khóa liên quan.

Trước khi lập lịch bảo dưỡng, cần thống kê đầy đủ từng van, vị trí, DN, PN, chức năng và trạng thái vận hành bình thường.

Nguyên tắc an toàn trước khi kiểm tra van PCCC

Không được tự ý đóng van đang cấp nước cho hệ thống chữa cháy. Mọi hoạt động có thể làm gián đoạn khả năng bảo vệ phải được kiểm soát và phê duyệt theo quy trình của công trình.

Trước khi bảo dưỡng cần:

• Xác định khu vực bị ảnh hưởng.
• Thông báo cho bộ phận quản lý PCCC.
• Thông báo đơn vị giám sát hoặc trực vận hành.
• Kiểm tra có cần tạm dừng máy bơm hay không.
• Cô lập đúng đoạn ống cần sửa chữa.
• Xả hết áp lực trước khi tháo thiết bị.
• Chuẩn bị phương án bảo vệ tạm thời nếu cần.
• Treo biển cảnh báo tại van bị cô lập.
• Không để van đóng ngoài kế hoạch.
• Ghi lại thời gian bắt đầu và kết thúc.
• Khôi phục hệ thống ngay sau khi hoàn thành.
• Thử lại tín hiệu và dòng nước trước khi bàn giao.

Công việc tháo van, kiểm tra bên trong hoặc thử áp nên do nhân sự có chuyên môn thực hiện.

Lịch kiểm tra van PCCC Shinyi tham khảo

Tần suất dưới đây là gợi ý quản lý thông thường. Lịch chính thức phải căn cứ vào tiêu chuẩn, hồ sơ PCCC, điều kiện môi trường và yêu cầu tại công trình.

Công trình có môi trường ẩm, ngập nước, nhiều bụi hoặc ăn mòn cần rút ngắn thời gian kiểm tra.

Kiểm tra hằng tuần hoặc hằng tháng

Đây là bước quan sát nhanh nhằm phát hiện những thay đổi bất thường trước khi chúng ảnh hưởng đến hệ thống.

Các hạng mục cần kiểm tra gồm:

• Van có ở đúng trạng thái mở hoặc đóng theo thiết kế không.
• Tay quay và bộ truyền động có nguyên vẹn không.
• Van có bị khóa hoặc chèn trái phép không.
• Niêm phong, dây khóa hoặc tem trạng thái còn nguyên không.
• Công tắc giám sát có bị tháo hoặc lỏng không.
• Thân van có nứt, móp hoặc ăn mòn không.
• Mặt bích và gioăng có rò nước không.
• Bulong có bị lỏng hoặc gỉ nặng không.
• Khu vực xung quanh van có bị che khuất không.
• Biển tên và ký hiệu van có đọc được không.
• Hố van có bị ngập nước không.
• Đường ống và giá đỡ có rung, lệch không.

Không nên chỉ kiểm tra trên tủ báo cháy mà bỏ qua việc quan sát trực tiếp tại van.

Kiểm tra trạng thái đóng mở của van

Phần lớn van khóa trên tuyến cấp nước PCCC phải được duy trì ở trạng thái mở hoàn toàn trong điều kiện vận hành bình thường. Một số van xả, van thử hoặc van bypass lại cần ở trạng thái đóng.

Cần đối chiếu với:

• Sơ đồ nguyên lý hệ thống.
• Bản vẽ hoàn công.
• Biển trạng thái tại van.
• Danh sách van của phòng kỹ thuật.
• Quy trình vận hành công trình.
• Tín hiệu hiển thị tại tủ giám sát.

Không nên suy đoán trạng thái van theo vị trí tay quay nếu chưa xác định đúng loại van.

Kiểm tra van cổng ty nổi OS&Y

Van cổng ty nổi giúp người vận hành quan sát tương đối rõ trạng thái đóng mở thông qua vị trí của trục van.

Khi kiểm tra cần chú ý:

• Trục van có ở vị trí mở hoàn toàn không.
• Ty van có bị cong hoặc gỉ không.
• Ren trục có sạch và được bảo vệ không.
• Tay quay có chắc chắn không.
• Bộ phận chèn trục có rò nước không.
• Van có bị kẹt khi thao tác không.
• Biển báo trạng thái có đầy đủ không.
• Khoảng không phía trên có đủ cho ty van di chuyển không.
• Công tắc giám sát nếu có hoạt động chính xác không.

Chỉ sử dụng chất bôi trơn phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất, tránh để dầu mỡ bám nhiều bụi vào phần ren.

Kiểm tra van cổng ty chìm và van có nắp chụp

Với van ty chìm hoặc van đặt ngầm, trạng thái đóng mở khó nhận biết hơn bằng mắt thường.

Nội dung kiểm tra gồm:

• Chỉ báo vị trí hoặc trụ điều khiển.
• Nắp chụp và đầu thao tác.
• Hộp van hoặc hố van.
• Nước, bùn và rác trong hố.
• Khả năng tiếp cận dụng cụ mở van.
• Số vòng quay từ đóng đến mở.
• Tình trạng kẹt hoặc nặng tay.
• Biển xác định khu vực van kiểm soát.
• Tín hiệu giám sát nếu được trang bị.

Không để hố van bị lấp, ngập hoặc mất dấu vì sẽ làm chậm quá trình thao tác khi xảy ra sự cố.

Kiểm tra van bướm tín hiệu Shinyi

Van bướm tín hiệu thường được sử dụng để khóa từng khu vực và truyền trạng thái về tủ giám sát.

Cần kiểm tra:

• Kim hoặc chỉ báo có ở vị trí mở không.
• Tay quay và hộp số có nguyên vẹn không.
• Van có bị nặng tay không.
• Trục van có rò nước không.
• Công tắc giám sát có phát tín hiệu khi van rời vị trí mở không.
• Dây điện và hộp đấu nối có bị ẩm không.
• Tín hiệu trên tủ có đúng với vị trí thực tế không.
• Mặt bích có rò rỉ không.
• Thân van có chịu tải trọng đường ống không.
• Van có rung khi hệ thống chạy bơm không.

Sau khi thử đóng một phần để kiểm tra tín hiệu, phải mở lại hoàn toàn và xác nhận tín hiệu trở về trạng thái bình thường.

Kiểm tra van một chiều

Van một chiều giúp ngăn nước chảy ngược, thường được lắp trên đường đẩy máy bơm hoặc tại các nhánh cần kiểm soát chiều dòng chảy.

Các hạng mục cần kiểm tra:

• Có tiếng va đập bất thường không.
• Có rung khi máy bơm hoạt động không.
• Nước có chảy ngược khi bơm dừng không.
• Nắp van có rò rỉ không.
• Mặt bích và bulong có chắc chắn không.
• Đĩa van có đóng kín không.
• Bản lề và trục có bị mòn không.
• Cặn có làm kẹt đĩa van không.
• Chiều mũi tên trên thân có đúng không.
• Van có phù hợp với lưu lượng máy bơm không.

Nếu van phát tiếng lạch cạch liên tục, cần kiểm tra lưu lượng, vị trí lắp và hiện tượng dòng chảy rối.

Kiểm tra van báo động

Van báo động là bộ phận quan trọng của hệ thống sprinkler. Khi có dòng nước chữa cháy, van phải kích hoạt đường báo động theo thiết kế.

Cần kiểm tra:

• Áp lực phía trước và sau van.
• Đồng hồ áp lực có hoạt động không.
• Van khóa trên đường báo động có đúng trạng thái không.
• Buồng làm chậm và đường ống nhỏ có bị tắc không.
• Chuông nước hoặc công tắc dòng chảy có hoạt động không.
• Van có phát tín hiệu giả không.
• Nước có rò qua đường xả không.
• Đĩa van và bề mặt làm kín có sạch không.
• Các đầu nối có bị ăn mòn không.
• Tín hiệu có truyền về tủ báo cháy không.

Việc thử van báo động cần thực hiện theo quy trình thử của hệ thống, tránh xả nước tùy tiện gây mất áp.

Kiểm tra van giảm áp trong hệ thống PCCC

Van giảm áp phải duy trì được áp lực đầu ra trong giới hạn thiết kế ở nhiều mức lưu lượng khác nhau.

Khi kiểm tra cần:

• Đo áp lực đầu vào.
• Đo áp lực đầu ra tĩnh.
• Đo áp lực đầu ra khi có dòng chảy.
• Đối chiếu mức cài đặt ban đầu.
• Kiểm tra van pilot.
• Vệ sinh lọc trên đường điều khiển.
• Kiểm tra đường pilot có rò hoặc tắc không.
• Theo dõi hiện tượng rung và tiếng ồn.
• Kiểm tra màng van.
• Xác nhận niêm phong vị trí cài đặt.

Không tự ý tăng hoặc giảm áp lực vì có thể làm đầu phun, vòi chữa cháy hoặc thiết bị phía sau hoạt động sai thiết kế.

Kiểm tra van xả khí

Van xả khí thường được đặt tại điểm cao của đường ống để loại bỏ không khí tích tụ.

Cần kiểm tra:

• Van có được lắp thẳng đứng không.
• Van khóa phía dưới có đang mở không.
• Miệng xả có bị tắc không.
• Có rò nước liên tục không.
• Phao bên trong có bị kẹt không.
• Khu vực lắp có bị ngập nước không.
• Đường nhánh lên van có bị cặn làm nghẹt không.
• Nước xả có ảnh hưởng đến thiết bị điện không.

Van xả khí bị khóa hoặc tắc có thể làm đường ống giữ khí, gây rung và giảm khả năng cấp nước.

Kiểm tra Y lọc

Y lọc giữ cặn trước khi nước đi vào van điều khiển và thiết bị nhạy cảm. Nếu lưới bị nghẹt, áp lực và lưu lượng phía sau có thể giảm.

Nội dung kiểm tra gồm:

• Chênh lệch áp trước và sau Y lọc.
• Lưu lượng có giảm bất thường không.
• Nắp lọc có rò nước không.
• Lưới có bị thủng hoặc biến dạng không.
• Cặn tích tụ trong khoang lọc.
• Van xả cặn nếu có.
• Gioăng nắp lọc.
• Hướng lắp theo chiều dòng chảy.
• Không gian tháo lưới.

Phải khóa nước và xả hết áp lực trước khi mở nắp Y lọc.

Kiểm tra công tắc giám sát van

Công tắc giám sát giúp phát hiện khi van khóa bị rời khỏi trạng thái vận hành bình thường.

Quá trình thử cần xác nhận:

• Tủ nhận được tín hiệu khi van bắt đầu đóng.
• Tín hiệu hiển thị đúng tên và vị trí van.
• Dây điện không bị đứt hoặc lỏng.
• Hộp công tắc không bị nước xâm nhập.
• Cơ cấu tác động không bị kẹt.
• Tín hiệu trở về bình thường sau khi mở lại.
• Không còn cảnh báo tồn tại trên tủ.
• Sự kiện thử được ghi vào nhật ký.

Sau khi thử, phải kiểm tra trực tiếp van đã mở hoàn toàn, không chỉ dựa vào tín hiệu trên màn hình.

Cách thao tác thử van khóa

Van lâu ngày không vận hành có thể bị kẹt. Tuy nhiên, việc thử đóng mở phải được kiểm soát để không làm mất nguồn nước chữa cháy ngoài kế hoạch.

Các bước cơ bản:

1. Xin phép và thông báo trước khi thao tác.
2. Xác định chính xác khu vực van kiểm soát.
3. Kiểm tra có nguồn cấp dự phòng hay không.
4. Ghi lại trạng thái và áp lực ban đầu.
5. Thao tác từ từ, không dùng lực quá mức.
6. Theo dõi tín hiệu giám sát.
7. Không ép quay nếu van bị kẹt cứng.
8. Mở lại van hoàn toàn.
9. Kiểm tra áp lực được khôi phục.
10. Kiểm tra rò rỉ tại trục và mặt bích.
11. Xác nhận tủ giám sát trở về bình thường.
12. Cập nhật nhật ký kiểm tra.

Không sử dụng ống nối dài tay quay để ép van vì có thể làm cong trục hoặc hỏng hộp số.

Bảo dưỡng thân van, mặt bích và bulong

Các bộ phận bên ngoài chịu ảnh hưởng của độ ẩm, nước đọng và môi trường phòng bơm.

Cần thực hiện:

• Làm sạch bụi và bùn trên thân van.
• Kiểm tra lớp sơn bảo vệ.
• Xử lý vị trí bong sơn hoặc gỉ bề mặt.
• Kiểm tra rò rỉ tại gioăng mặt bích.
• Siết lại bulong khi cần và đúng lực.
• Thay bulong bị ăn mòn nghiêm trọng.
• Kiểm tra giá đỡ đường ống.
• Không để tải trọng ống dồn lên van.
• Giữ biển tên và mũi tên dòng chảy rõ ràng.
• Bảo đảm khu vực van luôn khô và dễ tiếp cận.

Không sơn phủ lên trục chuyển động, biển tên, chỉ báo vị trí hoặc hộp công tắc.

Kiểm tra bên trong van khi nào?

Không nhất thiết phải tháo toàn bộ van trong mỗi lần kiểm tra. Việc kiểm tra bên trong nên được thực hiện khi có dấu hiệu bất thường hoặc theo lịch đại tu của công trình.

Các trường hợp cần xem xét mở van gồm:

• Van đóng không kín.
• Van bị kẹt hoặc rất nặng tay.
• Áp lực giảm bất thường.
• Van một chiều phát tiếng đập liên tục.
• Van báo động không kích hoạt.
• Van giảm áp không giữ được áp lực.
• Nước có nhiều cặn hoặc gỉ sét.
• Màng van bị nghi ngờ hư hỏng.
• Hệ thống đã vận hành trong thời gian dài.
• Van từng chịu va đập nước hoặc quá áp.

Trước khi tháo phải cô lập, xả áp và chuẩn bị gioăng cùng phụ tùng thay thế phù hợp.

Bảng checklist kiểm tra van PCCC Shinyi

Hồ sơ bảo dưỡng cần ghi những gì?

Mỗi van nên có mã nhận biết và lịch sử kiểm tra riêng để dễ theo dõi.

Nhật ký nên bao gồm:

• Mã và vị trí van.
• Loại van, DN và PN.
• Trạng thái vận hành bình thường.
• Ngày kiểm tra.
• Người thực hiện.
• Áp lực trước và sau van.
• Kết quả thử đóng mở.
• Kết quả thử tín hiệu.
• Tình trạng rò rỉ.
• Hạng mục đã vệ sinh hoặc thay thế.
• Lỗi phát hiện.
• Biện pháp xử lý.
• Thời gian khôi phục hệ thống.
• Ngày kiểm tra tiếp theo.
• Chữ ký xác nhận khi cần.

Hồ sơ đầy đủ giúp phát hiện những van thường xuyên gặp lỗi và hỗ trợ công tác kiểm tra PCCC.

Những lỗi thường gặp khi bảo dưỡng van PCCC

Một số lỗi cần tránh gồm:

• Tự ý đóng van mà không thông báo.
• Bảo dưỡng xong nhưng quên mở lại van.
• Chỉ nhìn tín hiệu trên tủ mà không kiểm tra thực tế.
• Không ghi lại trạng thái ban đầu.
• Dùng lực quá mạnh để mở van bị kẹt.
• Không xả áp trước khi tháo nắp van.
• Điều chỉnh van giảm áp tùy tiện.
• Không kiểm tra Y lọc và đường pilot.
• Sơn phủ lên công tắc hoặc chỉ báo.
• Không thử lại hệ thống sau sửa chữa.
• Để hố van bị ngập và đầy bùn.
• Không cập nhật bản vẽ khi thay đổi thiết bị.
• Sử dụng phụ tùng không phù hợp.
• Không lập biện pháp bảo vệ trong thời gian hệ thống bị cô lập.
• Không kiểm tra lại tín hiệu báo cháy sau bảo dưỡng.

Sai sót nguy hiểm nhất là để van khóa ở trạng thái đóng sau khi công việc đã hoàn thành.

Khôi phục hệ thống sau bảo dưỡng

Sau khi bảo dưỡng, hệ thống phải được đưa về đúng trạng thái trước khi bàn giao.

Cần thực hiện:

• Lắp hoàn chỉnh các bộ phận đã tháo.
• Mở van khóa từ từ.
• Xả khí tại vị trí phù hợp.
• Kiểm tra rò rỉ khi tăng áp.
• Mở hoàn toàn các van yêu cầu thường mở.
• Đóng các van yêu cầu thường đóng.
• Khôi phục niêm phong hoặc khóa giám sát.
• Kiểm tra tín hiệu tại tủ.
• Thử dòng chảy nếu quy trình yêu cầu.
• Xác nhận áp lực trở về bình thường.
• Dọn sạch dụng cụ và vật cản.
• Thông báo hệ thống đã hoạt động trở lại.
• Hoàn thiện nhật ký bảo dưỡng.

Không kết thúc công việc khi chưa xác nhận hệ thống đã được khôi phục đầy đủ.

Kết luận

Van PCCC Shinyi cần được kiểm tra thường xuyên về trạng thái đóng mở, tín hiệu giám sát, rò rỉ, ăn mòn và khả năng thao tác. Van cổng, van bướm tín hiệu, van một chiều, van báo động, van giảm áp và van xả khí cần có nội dung kiểm tra riêng theo chức năng.

Lịch hằng tuần, hằng tháng, hằng quý, 6 tháng và hằng năm chỉ mang tính gợi ý quản lý. Công trình phải áp dụng tần suất theo hồ sơ thiết kế, hướng dẫn nhà sản xuất và quy định PCCC hiện hành. Sau mỗi lần bảo dưỡng, cần mở lại đúng trạng thái, kiểm tra tín hiệu, khôi phục áp lực và cập nhật nhật ký.

Bạn có thể tham khảo thêm danh mục Van PCCC Shinyi để lựa chọn thiết bị phù hợp với từng vị trí trong hệ thống chữa cháy.

Câu hỏi thường gặp