Van một chiều Shinyi lắp cho bồn chứa trên cao cần bố trí ra sao?

Van một chiều Shinyi lắp cho bồn chứa trên cao thường dùng trong hệ thống cấp nước tòa nhà, trường học, bệnh viện, nhà máy, khu dân cư, khách sạn, khu nghỉ dưỡng và các công trình có bồn mái hoặc bồn chứa đặt ở vị trí cao. Nhiệm vụ chính của van là ngăn nước từ bồn chứa chảy ngược về máy bơm hoặc đường ống phía dưới khi bơm dừng.

Về cơ bản, van một chiều Shinyi lắp cho bồn chứa trên cao nên được bố trí trên đường đẩy sau máy bơm, đúng chiều dòng chảy từ bơm lên bồn, kết hợp với van khóa để dễ bảo trì. Không nên chỉ lắp theo cảm tính ở gần bồn hoặc gần bơm mà không kiểm tra hướng dòng chảy, áp lực, kiểu van, vị trí bảo trì và hiện tượng va đập nước.

Bạn có thể tham khảo thêm các dòng Van Shinyi chính hãng dùng cho hệ thống cấp nước, PCCC, phòng bơm, xử lý nước, khu công nghiệp và công trình hạ tầng.

Vì sao bồn chứa trên cao cần van một chiều?

Bồn chứa trên cao tạo ra cột nước có áp lực hồi ngược về phía dưới. Khi máy bơm dừng, nếu không có van một chiều, nước trong đường ống đứng hoặc từ bồn chứa có thể chảy ngược về bơm, bể ngầm hoặc tuyến cấp phía dưới.

Một số rủi ro thường gặp gồm:

• Nước từ bồn cao hồi ngược về máy bơm.
• Cánh bơm có thể bị quay ngược.
• Đường ống bị rung khi bơm dừng.
• Áp lực trên tuyến ống không ổn định.
• Bồn chứa bị tụt nước nhanh hơn bình thường.
• Máy bơm khởi động lại khó ổn định.
• Có tiếng va đập trong đường ống.
• Đồng hồ áp dao động bất thường.
• Dễ phát sinh rò rỉ tại mặt bích, gioăng, khớp nối.
• Khó bảo trì nếu không có van khóa đi kèm.

Vì vậy, van một chiều là thiết bị quan trọng trong tuyến bơm cấp nước lên bồn cao.

Van một chiều Shinyi nên lắp ở vị trí nào?

Vị trí thường được ưu tiên là sau máy bơm trên đường đẩy, trước khi nước đi lên tuyến ống cấp cho bồn chứa trên cao. Cách bố trí này giúp ngăn nước trong ống đứng và bồn chứa chảy ngược về máy bơm khi bơm dừng.

Cách bố trí thường gặp:

• Bể nước ngầm hoặc nguồn nước cấp.
• Đường hút vào máy bơm.
• Máy bơm cấp nước lên bồn.
• Khớp nối mềm nếu cần giảm rung.
• Van một chiều Shinyi trên đường đẩy sau bơm.
• Van khóa để cô lập khi bảo trì.
• Đường ống đứng cấp lên bồn chứa trên cao.
• Phao cơ, van điều khiển mực nước hoặc thiết bị kiểm soát mức nếu có.
• Van xả khí tại điểm cao nếu tuyến dễ tích khí.

Tùy bản vẽ, thứ tự giữa van khóa và van một chiều có thể thay đổi. Tuy nhiên, nguyên tắc quan trọng là van một chiều phải chặn được dòng nước hồi về bơm.

Không nên chỉ lắp van một chiều ở gần bồn chứa

Một số công trình có xu hướng đưa van một chiều lên gần bồn chứa trên cao. Cách này có thể dùng trong một số thiết kế cụ thể, nhưng nếu mục tiêu chính là bảo vệ máy bơm và ngăn nước hồi qua đường đẩy, vị trí sau bơm thường cần được ưu tiên kiểm tra trước.

Không nên chỉ lắp gần bồn nếu:

• Đường ống đứng dài, chứa nhiều nước.
• Cần bảo vệ máy bơm khi dừng.
• Có nhiều bơm cấp lên cùng một bồn.
• Đường ống phía dưới cần giữ áp ổn định.
• Khi bơm dừng có tiếng nước hồi hoặc rung ống.
• Bơm có dấu hiệu quay ngược.
• Cần cô lập van để bảo trì ngay tại phòng bơm.

Nếu van một chiều đặt quá cao, phần nước trong đường ống từ bơm đến van vẫn có thể hồi về bơm khi bơm dừng. Vì vậy, cần xem mục tiêu chống hồi nằm ở đâu để chọn vị trí lắp đúng.

Cần lắp đúng chiều dòng chảy

Van một chiều chỉ hoạt động đúng khi lắp đúng chiều dòng chảy. Trên thân van thường có mũi tên chỉ hướng nước đi. Với bồn chứa trên cao, hướng dòng chảy thường là từ máy bơm đi lên bồn.

Cần kiểm tra:

• Mũi tên trên thân van có hướng từ bơm lên bồn không.
• Van có lắp trên đường đẩy, không lắp nhầm đường hút.
• Van có phù hợp với hướng ống ngang hoặc ống đứng không.
• Lá van, đĩa van hoặc lò xo có hoạt động đúng hướng không.
• Sau khi lắp có thử chạy bơm không.
• Khi bơm dừng, nước có hồi ngược không.
• Đồng hồ áp có tụt bất thường không.
• Bồn chứa có bị tụt nước nhanh không.

Nếu lắp ngược chiều, nước có thể không đi lên bồn được hoặc van không chống hồi đúng chức năng.

Cần kết hợp với van khóa

Van một chiều không thay thế van khóa. Khi cần tháo van một chiều, sửa bơm hoặc bảo trì tuyến ống, cần có van khóa để cô lập nước. Nếu không có van khóa, mỗi lần sửa có thể phải xả nhiều nước hoặc dừng toàn bộ hệ thống.

Nên bố trí:

• Van khóa ở đường hút bơm nếu cần cô lập nguồn.
• Van khóa trên đường đẩy để bảo trì cụm bơm.
• Van một chiều Shinyi sau bơm để chống nước hồi.
• Van khóa sau van một chiều nếu cần tháo van dễ hơn.
• Van xả hoặc điểm xả áp nếu hệ thống cần bảo trì an toàn.
• Đồng hồ áp để theo dõi áp lực đường đẩy.

Với hệ thống bồn cao của tòa nhà, trường học, bệnh viện hoặc nhà máy, van khóa đi kèm giúp bảo trì nhanh hơn và ít ảnh hưởng đến khu vực đang dùng nước.

Cần chọn đúng loại van một chiều Shinyi

Van một chiều Shinyi có thể có nhiều kiểu khác nhau tùy hệ thống, kích cỡ đường ống, áp lực, hướng lắp và không gian thi công. Không nên chọn một kiểu cho mọi vị trí.

Có thể cân nhắc theo hướng sau:

• Van một chiều lá lật Shinyi: phù hợp nhiều tuyến nước sạch, đường ống ngang, lưu lượng ổn định.
• Van một chiều lò xo Shinyi: phù hợp vị trí cần đóng nhanh hơn và có thể phù hợp hơn với một số hướng lắp tùy thiết kế.
• Van một chiều cánh bướm Shinyi: phù hợp tuyến ống lớn, không gian hẹp, lắp giữa hai mặt bích.
• Van một chiều mặt bích Shinyi: phù hợp phòng bơm, đường ống lớn, trạm bơm và hệ thống cấp nước công trình.

Điểm quan trọng là phải kiểm tra catalogue hoặc thông số kỹ thuật của từng model để biết van có phù hợp lắp ngang, lắp đứng, áp lực và lưu lượng thực tế hay không.

Cần chú ý hướng lắp ngang hay lắp đứng

Tuyến cấp lên bồn chứa trên cao thường có cả đoạn ống ngang trong phòng bơm và đoạn ống đứng đi lên bồn. Không phải loại van một chiều nào cũng phù hợp cho mọi hướng lắp.

Cần kiểm tra:

• Van dự định lắp trên đoạn ống ngang hay ống đứng.
• Dòng nước đi theo chiều ngang hay chiều thẳng đứng đi lên.
• Loại van có cho phép lắp theo hướng đó không.
• Lá van hoặc đĩa van có đóng kín nhờ trọng lực hay lò xo không.
• Khi bơm dừng, van có đóng kịp không.
• Có tiếng đập mạnh khi van đóng không.
• Không gian tháo nắp hoặc bảo trì có đủ không.

Nếu lắp van sai hướng, van có thể đóng không kín, đóng chậm, kẹt hoặc gây tiếng ồn khi bơm dừng.

Cần kiểm tra áp lực và cột nước

Bồn chứa trên cao tạo ra áp lực hồi về phía dưới theo chiều cao cột nước. Hệ thống càng cao, cột nước càng lớn. Vì vậy, van một chiều Shinyi cần chọn đúng cấp áp lực và phù hợp áp lực làm việc của tuyến bơm.

Cần kiểm tra:

• Chiều cao từ bơm lên bồn chứa.
• Áp lực làm việc bình thường của bơm.
• Áp lực cao nhất khi bơm khởi động.
• Áp lực hồi từ bồn chứa xuống đường ống.
• Hệ thống dùng PN10, PN16 hay cấp áp khác.
• Áp lực thử trước khi vận hành.
• Có nguy cơ va đập nước khi bơm dừng không.
• Đường ống và mặt bích có cùng cấp áp không.

Không nên chỉ chọn van theo DN. Với tuyến lên bồn cao, PN và khả năng đóng kín khi có áp hồi là tiêu chí rất quan trọng.

Cần chú ý hiện tượng va đập nước

Khi bơm dừng, dòng nước có xu hướng đổi chiều. Nếu van một chiều đóng quá mạnh hoặc đường ống dài, hệ thống có thể xuất hiện va đập nước. Hiện tượng này thường tạo tiếng “đập”, rung ống hoặc làm áp lực dao động.

Cần chú ý:

• Khi bơm dừng có tiếng đập trong ống không.
• Đường ống lên bồn có dài không.
• Bơm có dừng khởi động thường xuyên không.
• Van một chiều có đóng quá nhanh hoặc quá mạnh không.
• Đường ống có giá đỡ chắc chắn không.
• Có khớp nối mềm gần bơm không.
• Có cần chọn loại van đóng êm hơn không.
• Có cần điều chỉnh chế độ điều khiển bơm không.

Nếu hệ thống có va đập nước rõ, không nên chỉ thay van theo cùng loại cũ. Cần kiểm tra cả vị trí lắp, loại van, đường ống, bơm và giải pháp giảm rung.

Bảng gợi ý bố trí van cho bồn chứa trên cao

Bảng này chỉ dùng để định hướng. Khi thi công thực tế cần bám theo bản vẽ, cao độ, áp lực và điều kiện vận hành của công trình.

Bảng checklist chọn van một chiều Shinyi cho bồn cao

Checklist này nên dùng trước khi đặt hàng hoặc cải tạo tuyến bơm cấp lên bồn mái.

Bồn chứa trên cao có nhiều bơm cấp thì bố trí thế nào?

Nếu hệ thống có nhiều bơm cấp lên cùng một bồn chứa trên cao, mỗi bơm nên có van một chiều riêng trên đường đẩy. Không nên chỉ lắp một van một chiều sau ống góp chung nếu mục tiêu là ngăn nước hồi qua từng bơm đang dừng.

Nên bố trí:

• Mỗi bơm có một van khóa đường hút nếu cần.
• Mỗi bơm có một van một chiều Shinyi riêng ở đường đẩy.
• Mỗi nhánh bơm có van khóa để bảo trì riêng.
• Các nhánh sau đó mới nhập vào ống góp chung.
• Trên ống góp có đồng hồ áp hoặc cảm biến áp nếu cần.
• Tuyến chung đi lên bồn có van khóa tổng theo thiết kế.

Cách bố trí này giúp khi một bơm dừng, nước từ bơm đang chạy hoặc từ bồn cao không hồi ngược qua bơm đó.

Có cần van xả khí cho tuyến lên bồn cao không?

Nên cân nhắc van xả khí nếu tuyến ống lên bồn có điểm cao, đường ống dài hoặc thường xuất hiện khí trong hệ thống. Khí tích tụ có thể làm nước lên bồn không ổn định, gây rung, tiếng ồn hoặc làm áp lực dao động.

Nên dùng van xả khí khi:

• Tuyến ống đi qua nhiều cao độ.
• Có điểm cao dễ tích khí.
• Đường ống dài từ phòng bơm lên bồn.
• Sau khi xả nước bảo trì, hệ thống dễ lọt khí.
• Bơm chạy nhưng nước lên bồn không đều.
• Có tiếng khí trong đường ống.
• Đồng hồ áp dao động bất thường.

Van xả khí không thay thế van một chiều. Hai loại van này có chức năng khác nhau và có thể cần dùng cùng trong một hệ thống.

Lưu ý khi lắp đặt van một chiều Shinyi cho bồn cao

Khi lắp van một chiều cho tuyến bồn chứa trên cao, cần làm kỹ từ đầu vì sau khi hệ thống vận hành, việc tháo sửa có thể phải xả nước trong đường ống đứng.

Cần chú ý:

• Lắp đúng chiều mũi tên dòng chảy.
• Chọn đúng DN, PN và tiêu chuẩn mặt bích.
• Kiểm tra van phù hợp lắp ngang hay lắp đứng.
• Vệ sinh sạch mặt bích trước khi đặt gioăng.
• Dùng gioăng đúng kích thước.
• Siết bulong đều theo đường chéo.
• Không để đường ống kéo căng thân van.
• Có giá đỡ cho tuyến ống đứng và cụm van.
• Không lắp van ở vị trí quá khó bảo trì.
• Có van khóa để cô lập khi tháo van.
• Chạy thử bơm và kiểm tra nước hồi.
• Kiểm tra rò rỉ sau khi thử áp.

Nếu sau khi bơm dừng vẫn nghe tiếng nước hồi hoặc thấy áp tụt nhanh, cần kiểm tra lại van một chiều và vị trí lắp.

Những lỗi thường gặp khi bố trí van một chiều cho bồn cao

Một số lỗi thường gặp gồm:

• Không lắp van một chiều sau bơm.
• Lắp van một chiều sai chiều dòng chảy.
• Chọn sai kiểu van cho hướng lắp đứng.
• Chỉ lắp một van chung cho nhiều bơm.
• Không có van khóa để bảo trì van một chiều.
• Không kiểm tra áp lực cột nước từ bồn cao.
• Không lắp van xả khí tại điểm cao cần thiết.
• Không kiểm tra va đập nước khi bơm dừng.
• Không có giá đỡ đường ống đứng.
• Chọn sai DN hoặc PN.
• Chọn sai tiêu chuẩn mặt bích.
• Không thử chạy từng bơm riêng sau khi lắp.

Các lỗi này có thể làm nước hồi về bơm, gây rung ống, tụt áp hoặc làm hệ thống cấp nước lên bồn hoạt động không ổn định.

Bảo trì van một chiều Shinyi cho bồn chứa trên cao

Van một chiều trên tuyến lên bồn cao cần được kiểm tra định kỳ, nhất là ở các hệ thống bơm chạy thường xuyên hoặc bồn chứa phục vụ nhiều khu vực. Nếu van bị kẹt, đóng không kín hoặc có cặn bẩn, nước có thể hồi về bơm khi bơm dừng.

Nên kiểm tra:

• Khi bơm dừng có nước hồi không.
• Đồng hồ áp có tụt nhanh bất thường không.
• Có tiếng va đập nước không.
• Van có rò tại mặt bích không.
• Bulong có bị gỉ hoặc lỏng không.
• Lá van, đĩa van có bị kẹt không.
• Van một chiều có tiếng kêu bất thường không.
• Van khóa đi kèm có thao tác tốt không.
• Y lọc nếu có đã cần vệ sinh chưa.
• Van xả khí có hoạt động ổn định không.
• Bồn chứa có giữ mực nước bình thường không.
• Sau bảo trì có mở lại đúng van khóa không.

Với bồn chứa trên cao trong tòa nhà, bệnh viện, trường học hoặc nhà máy, nên kiểm tra cụm van bơm định kỳ để tránh sự cố thiếu nước.

Kết luận

Van một chiều Shinyi lắp cho bồn chứa trên cao cần được bố trí đúng trên đường đẩy sau máy bơm, theo chiều dòng chảy từ bơm lên bồn. Mục đích chính là ngăn nước từ bồn cao và đường ống đứng hồi ngược về máy bơm khi bơm dừng, giúp bảo vệ bơm và giữ hệ thống ổn định hơn.

Khi chọn và lắp đặt, cần kiểm tra DN, PN, tiêu chuẩn mặt bích, kiểu van một chiều, hướng lắp ngang hay đứng, vị trí van khóa, khả năng xả khí, nguy cơ va đập nước và không gian bảo trì. Với các hệ thống cấp nước lên bồn cao, bơm tăng áp hoặc tuyến cần chống hồi nước ổn định, bạn có thể tham khảo thêm danh mục Van 1 chiều Shinyi để chọn loại phù hợp theo từng vị trí lắp đặt.

Câu hỏi thường gặp